#తెలుగు-అక్షరాలు.

తెలుగు భాషకు అక్షరములుు 60 . వీటిని అచ్చులు, హల్లులు, ఉభయాక్షరములుగా విభజించారు.ఇరవై ఒకటవ శతాబ్దంలో బాగా వాడుకలో ఉన్నవి 56 .16 అచ్చులు, 41 హల్లులు, (్) పొల్లు , సున్న, అఱసున్న, విసర్గ 60 అక్షరములు. అఱసున్న, విసర్గ వాడకం చాలవరకూ తగ్గిపోయింది. తెలుగు వర్ణ సముదాయమును మూడు విధాలుగా విభజించవచ్చును.

♦#అచ్చులు

అచ్చులు 16 అక్షరాలు. స్వతంత్రమైన ఉచ్చారణ కలిగియుండుట వలన వీటిని ప్రాణములనీ, స్వరములనీ కూడా అంటారు. అచ్చులు మూడు రకములు. అవి:

♦#హ్రస్వములు - కేవలము ఒక మాత్ర అనగా రెప్పపాటు కాలములో ఉచ్ఛరింపబడు అచ్చులను హ్రస్వములు అంటారు. ఇవి ఏడు అక్షరములు: అ, ఇ, ఉ, ఋ, ఌ, ఎ, ఒ.

♦#దీర్ఘములు - రెండు మాత్రల కాలములో ఉచ్ఛరింపబడు అచ్చులను దీర్ఘములు అంటారు. ఇవి ఏడు అక్షరములు: ఆ, ఈ, ఊ, ౠ, ౡ, ఏ, ఓ.

♦#ప్లుతములు - ఇవి ఉచ్ఛరించడానికి మూడు మాత్రల కాలం పట్టును. ఇవి రెండు అక్షరములు: ఐ, ఔ.

♦#హల్లులు

హల్లులు 41 అక్షరములు. క నుండి ఱ వరకు గల అక్షరములను హల్లులు అంటారు. ఈ హల్లులు అచ్చుల సహాయము లేనిదే పలుకబడవు. ఉదాహరణ: క అనాలంటే క్ + అ కలిస్తేనే క అవుతుంది. వీటిని ప్రాణులనీ, వ్యంజనములనీ పేర్లు ఉన్నాయి.

♦#సరళములు - హల్లులలో సులభముగా ఉచ్చరించబడేవి 5 అక్షరములు. ఇవి - .గ, జ, డ, ద, బ.

♦#పరుషములు - హల్లులలో కఠినముగా ఉచ్చరించబడేవి 5 అక్షరములు. ఇవి - క, చ, ట, త, ప

♦#స్థిరములు - పరుషములు, సరళములు కాక మిగిలిన హల్లులన్నియు స్థిరములు. ఇవి - ఖ, ఘ, ఙ, ఛ, ఝ, ఞ, ఠ, ఢ, ణ, థ, ధ, న, ఫ, భ, మ, య, ర, ఱ, ల, ళ, వ, శ, ష, స, హ, క్ష.

♦#స్పర్శములు - ఇవి క నుండి మ వరకు గల అక్షరములు. ఇవి ఐదు వర్గములుగా విభజింపబడినవి.

క వర్గము - క, ఖ, గ, ఘ, ఙ

చ వర్గము - చ, ౘ, ఛ, జ, ౙ, ఝ, ఞ

ట వర్గము - ట, ఠ, డ, ఢ, ణ

త వర్గము - త, థ, ద, ధ, న

ప వర్గము - ప, ఫ, బ, భ, మ

♦#ఉభయాక్షరములు

ఉభయాక్షరములు 3 అక్షరములు. సున్న, అరసున్న, విసర్గలు.

♦#సున్న - దీనిని పూర్ణబిందువు, నిండు సున్న, పూర్ణానుస్వారము అని పేర్లు ఉన్నాయి. అనుస్వారము అనగా మరియొక అక్షరముతో చేరి ఉచ్చరించబడుట. పంక్తికి మొదట, పదానికి చివర సున్నను వ్రాయుట తప్పు. అదే విధంగా సున్న తరువాత అనునాసికమును గాని, ద్విత్వాక్షరమును గాని వ్రాయరాదు. ఇవి రెండు రకములు.

♦#సిద్ధానుస్వారము - శబ్దముతో సహజముగా ఉన్న అనుస్వారము. ఉదాహరణ: అంగము, రంగు.

♦#సాధ్యానుస్వారము - వ్యాకరణ నియమముచే సాధించబడిన అనుస్వారము. ఉదాహరణ: పూచెను+కలువలు = పూచెంగలువలు.

♦#అరసున్న - దీనిని అర్ధబిందువు, అర్ధానుస్వారము, ఖండబిందువు అని పేర్లు ఉన్నాయి. ప్రస్తుతము ఇది తెలుగు వ్యావహారిక భాషలో వాడుకలో లేదు.

కానీ ఛందోబద్ధమైన కవిత్వంలో కవులు దీనిని వాడుతారు.

♦#విసర్గ - ఇది సంస్కృత పదములలో వినియోగింపబడుతూ ఉంటుంది. ఉదాహరణ: అంతఃపురము, దుఃఖము.

****

అంగన.. ఆడుది ,  అంగిక.. చొక్కా,, అంగజ... కూతురు, అంగము.. అందము 

అండజ.. పక్షి, పాము , అండము.. గ్రుడ్డు, అండియు.. శృంగము, అండెము.... పార్సపు భారం 

అంధము... వీణ , అంధిక..... జూదము, అంధువు.. నుయ్యి , అంధుడు.. గ్రుడ్డివాడు 

అంబరు.. సుఘంద ద్రవ్యము , అంబిక... పార్వతి, అంబువు.. ఉదకము, అంబలి... పిండి తో చేయు 

అకట...అచ్చట , అకము... పాపము, అకరు...తిట్టు, అఖిల...మొత్తం 

అగవ...  అలక , అగము.. కొండ చెట్టు, అగలు.. భేదిల్లు, అగవు.. కార్యము

అగురు.. వీరణము , అగులు.. ఊడు, అగిని..... అగ్ని, అగిసె.... అగునట్టి 

అడుగు... యాచించు , అడుపు... కొట్టు , అడుసు.. బురద, అడుకు... దొంతి 

అతివ... స్త్రీ, అతిధి.. చుట్టము, అతడు.. నామవాచకo, అతసి .. ఆమె 

అదక... పాతచెప్పు, అదను... సమయము, అదుపు... భయము, అదరు.. చలనము 

అరితి... ప్రేమము, అరిణ... దోనే, అరిమి... గొంతు వ్యాధి, అరుచి.. రుచిలేమి 

అరుణ... కపిల వర్ణం, అరులు... వత్సల్యం, అరువు.. ఋణము, అరుసు... ఆజ్ఞ 

అలము... ఆక్రమించు, అలయు... శ్రమపడు, అలరు.. వికసించు, అలవి.... కొలది 

అసరు... ఆకుపసరు, అసలు..మూలధనం, అసుర... రాత్రి, అసిమి... ఎద్దు మీద వేయు సంచి