01-01.2026
: పాదాది, న్యస్తాక్షరి.. ప, రి, పా, టి(98)
తే. గీ.
పలుకు లోననే పరమాత్మ భక్తి గొలుపు
రిపుహరాముకుందాహరి శ్రీనివాస
పాలనాభవ బంధము ప్రభల తీరు
టిక్కు లేనిజపము చేయ చక్కగాను
పద్య భావార్థం
→ పలుకులోనే (వాక్కులోనే) పరమాత్మభక్తిని నింపుకున్నవాడు; మాటే భక్తిగా మారిన స్థితి.
→ అంతర్గత శత్రువులను (కామ, క్రోధాది రిపువులను) హరించేవాడు, ముకుందుడు, హరిగా శ్రీనివాసుడే ఆ భక్తికి ఆశ్రయం.
→ ఆయన పాలన వల్లే ఈ సంసారబంధం స్థిరంగా కొనసాగుతున్నా, అదే క్రమంలో రక్షణ కూడా జరుగుతోంది.
→ ఆడంబరం లేని, ఆవేశం లేని, శుద్ధమైన నిజజపం చేయడమే సరైన మార్గమని ఉపదేశం.
సమగ్ర భావం
*****
ఆ..(99)
పటిక లాగ వేరు పాఠము తెలుపగ
రిపులు కలసి తెలుపు చిత్త మాయ
పాక మేది యనిన పాశము తీరుగా
టిద్దరు ఒకరిగను వింత పలుకు
భావార్థం:
పటిక (స్పష్టత) లాగ వేరు వేరు మార్గాలను చూపినప్పటికీ,
లోపలి శత్రువులైన రిపువులు కలిసి మన చిత్తాన్ని మాయలో పడేస్తాయి.
బయటికి తీపిగా కనిపించే పాకంలా ఉన్న ఆశలే నిజానికి పాశాలై బంధిస్తాయి.
అయినా ఇద్దరు వేరు వ్యక్తులైనా, ఒకే మనస్సుతో ఉన్నప్పుడు
వారి మాటలు వింతగా, అర్థవంతంగా, ఏకత్వాన్ని ప్రకటిస్తాయి.
*****
పాదాది న్యస్తాక్షరి... క మ, ల, ము.(100)
కనుల మాయలన్నియు జేర కథలు తీరు
మనువు మాట మనసుయాట మార్గ మవ్వ
లలన భాష్యము వినదగు లహరి తీరు
ములచు మార్పుకు తోడుగా ముదము నొసగు
భావార్థం:
కళ్లకు కనిపించే మాయలన్నీ కలిసి జీవితాన్ని కథల రూపంలో మలుస్తాయి.
మనిషి పలికే మాట, అతని మనసు నడిచే దారే నిజమైన మార్గంగా మారుతుంది.
సౌమ్యమైన, లలితమైన భాష్యాన్ని వినగానే అది హృదయాన్ని తాకే లహరిలా అనిపిస్తుంది.
అలాంటి భావస్పర్శే మనలో మార్పుకు తోడ్పడి, అంతరంగంలో ఆనందాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
*****
02.01.2026
సమస్య: .95.
మా బట్టల తీరు జెప్ప మాన్యత యగునా.
క:
శుభ శుభ్రతకే బట్టలు
ఈబంధభవిష్యత్తుయె యీశ్వర లీల
ప్రభలా బట్టల ధారణ
మా బట్టల తీరు జెప్ప మాన్యత యగునా?
భావార్థ వివరణ:
→ బట్టల అసలు ప్రయోజనం శరీర శుభ్రత, శుభత. అవి ఆత్మ గుణానికి ప్రతీకలు కావు
→ జన్మ–బంధాలు, కాల ప్రవాహం, భవిష్యత్తు అన్నీ దైవ లీలలో భాగమే; వాటిలో బాహ్య అలంకారాలకు నిర్ణాయక శక్తి లేదు.
→ ఖరీదైనవి, ప్రకాశవంతమైనవి ధరించడమే గౌరవం కాదు; అవి కేవలం రూప ప్రకాశం మాత్రమే.
మనిషి మాన్యత (గౌరవం) బట్టల తీరు వల్ల కాదు;
ఆచరణ, ఆలోచన, ఆత్మశుద్ధి, వినయం వల్ల.
బట్టలు శరీరాన్ని కప్పుతాయి — ధర్మం మనిషిని కప్పుతుంది.
“మా బట్టల తీరు కాదు, మా బుద్ధి తీరు మాన్యతను నిర్ణయిస్తుంది.”
******
పాదాది న్యస్తాక్షరి.. భా, స, న, ము
శ్రీనివాస స్తుతి..96.
తే. గీ.
భావభవ జలధిగతాన భాగ్యమివ్వ
సర్వ సర సిజశృతిగమ్య సామి దేవ
నరక భిదినిషాన్న నవని నమ్మ బలుకు
ముక్తి మాయ బుద్ధి బలుకు ముద్ద రగుట
భావం :
సంసారమనే భవసాగరంలో మునిగిపోయిన నాకు,
దానిని దాటించగల భాగ్యాన్ని ప్రసాదించు శ్రీనివాసా.
సర్వ లోకాలకు ఆధారమైన కమలములలో నివసించే దేవా,
అన్ని శాస్త్రార్థాలకూ, సరసిజసౌందర్యానికీ చేరువైన స్వామీ.
నరకభయాన్ని ఛేదించే నిశానాథుడవైన నీవే
ఈ భూమిపై ఉన్న మాకు నమ్మకమైన శరణ్యుడవు.
మాయతో మోహితమైన బుద్ధిని శుద్ధిచేసి,
ముక్తికి దారితీసే జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించి
నీ మధుర కృపతో నా జీవితం పావనమయ్యేలా చేయుము.
🙏97..
కలవపూలు కల కల కల కనులవిందు చేయుటే
గళము విప్పి మనసు నిండ లలిత గీత చెప్పవే
అలఘు డైన దీర్ఘ బహు నలిన నయన నేతవై
కలిత శంఖ చక్రహస్తు దలచి పాడ తీరుయే
🌼 పాదాల వారీ రసానుభూతి
– సరస్సులో విరిసిన కమలాలు కలకలలాడుతూ కనులకు ఆనందం పంచే దృశ్యం; చైతన్య వికాసానికి రూపకం.
– గళం తెరచి, మనసంతా నింపేలా లలితా గీతాన్ని ఆలపించటం; భక్తి నాదసాధన.
– అపారమైన, దీర్ఘమైన, కమలనయన నేతగా దర్శనం; దివ్య సౌందర్య తత్త్వం.
– శంఖ–చక్రధారి రూపాన్ని స్మరించి పాడే స్థితి; శక్తి–విష్ణు తత్త్వాల ఐక్యం.
🪔*---
[03/01, 5:53 am] *సీత, రామ, హనుమ, రావణ* పదములతో ఏసుప్రభువు పైన పద్యము
_*తేటగీతి.*_
సీత రాముని జతగాను సీఘ్ర మహిమ
హనుమ రాముని బంటుగా ఆనతియది
రావణ యనేది పలుకుగా రమ్య పరచ
మనసు ప్రభువులు యేసుగామాయ కమ్మె
భావార్థం:
సీతా–రాముల ఏకత్వంలాగా, దైవ మహిమ త్వరగా అనుభూతికి వచ్చేలా, హనుమంతుడు రామునికి దాసుడై ఆజ్ఞను శిరసావహించినట్లే,
రావణుడు అహంకారానికి, దుష్టత్వానికి ప్రతీకగా నిలిచినట్లుగా,
అంతిమంగా, మనసును కమ్ముకునే మాయను తొలగించి, ప్రభువైన యేసు ప్రేమ, కరుణ, క్షమాగుణాలతో హృదయాన్ని పవిత్రం చేయగలడమే
****
[03/01, 6:25 am] . Mallapragada: తే. గీ
బొజ్జ గణపతి కదులుతూ బోర్ల పడుతు
నాన కష్టము గాంచిన నయన మాత
జోల పాడుచు ముద్దాడి జోరు సలిపి
వేద మైప్రేమ గాతల్లి వేడ్కనొసగె
భావార్థం:
బొజ్జగణపతి చిన్నపిల్లవాడిలా కదులుతూ, ఆడుతూ పడిపోతూ ఉంటే,
ఆ దృశ్యం చూసిన తల్లి హృదయం కరుణతో కదిలి, ఆయన పడే కష్టాన్ని కన్నీళ్లతో గమనిస్తుంది.
తల్లి జోల పాటలు పాడుతూ, ముద్దులతో ఆదరించి, అలసటను పోగొట్టి,
ఆ ప్రేమయే వేదస్వరూపమైన శాశ్వత జ్ఞానంగా మారి, తల్లి తన బిడ్డకు ఆశీర్వాదాలను ప్రసాదిస్తుంది.
[03/01, 6:45 am] . Mallapragada: సమస్య: యేసు - మేరి- సిలువ - చర్చి
పై పదాలను అన్యార్థంలో ఉపయోగిస్తూ శ్రీకృష్ణుని స్తుతిస్తూ పద్యం.
పూరణ: (యశోదమ్మ గోపకాంతలతో}
సేవయే సుపుత్రుని గాను సీఘ్ర తలపు
బాధతోను మేరీతిగా పలుకు లేల
తలపుగా సిలువను బట్ట తప్పు నెంచి
తల్లి గా యశోదయుకృష్ణ తప్పు తెలుప
భావార్థం:
యశోదమ్మ గోపకాంతలతో కలిసి, సేవనే తన పరమ కర్తవ్యంగా భావిస్తూ కృష్ణుని సుపుత్రుడిగా కాలాన్ని అంకితం చేసింది.
బాధను భరించే విషయంలో ఆమె, మేరి వలెనే మౌనంగా, స్నేహపూర్వకంగా పలుకులు పలుకుతూ మాతృహృదయాన్ని వెల్లడిస్తుంది.
లోకంలో జరిగే అపార్థాలు, నిందలు అన్నిటినీ ఒక సిలువలా మనస్సులో మోసుకుంటూ, తప్పును ఇతరులపై మోపక, ఆ త్యాగాన్ని స్వీకరిస్తుంది.
అయినా తల్లిగా యశోద, కృష్ణునిలో ఎలాంటి దోషమూ లేదని, ఆయన లీలలన్నీ లోకహితార్థమేనని స్పష్టంగా ప్రకటిస్తుంది.
*****
[03/01, 7:23 am] . Mallapragada: వయసు తరుగు మనసు మార్చ వాక్కు చేరు
జరుగు పాత కొత్త కలసి జాగృతియగు
బడలికను మార్చ పరుగుల బంధ తృప్తి
వసుధనందుతప్పవు చలి వరుస చెలిమి
భావార్థం:
కాలం గడిచే కొద్దీ వయసు తగ్గినట్లుగా అనిపించినా, మనస్సు మాత్రం మార్పును స్వీకరించి పరిపక్వతను పొందుతుంది.
అనుభవంతో వాక్కు లోతుగా, అర్థవంతంగా మారి, పాతదీ కొత్తదీ కలసి జీవనంలో జాగ్రత్తను, చైతన్యాన్ని కలిగిస్తాయి.
శారీరక అలసటను అధిగమిస్తూ, అవసరం లేని పరుగులు తగ్గి, బంధాలలో సంతృప్తి స్థిరపడుతుంది.
భూమిపై నిజమైన ఆనందం ధనంలో కాక, చలిమయమైన స్నేహబంధాల వరుసలోనే ఉందని ఈ భావం సూచిస్తుంది.
*****
04-01-2026.ప్రాంజలి ప్రభ
కం
కాచే నలువెచ్చనిచలి
లేచే సరిజేసెది చెలి లైనము కలవా
వీచే ఘంద సుఘంధము
చూచే కొత్తగను వెచ్చచూపుల మాయే
సరళ భావం (అర్థప్రసరణ)
నలువెచ్చని చలి అనుభూతి కలిగిస్తోంది—
ఆ చలిని సమతుల్యం చేస్తూ చెలి లేచి నిలుస్తోంది.
మనసుల మధ్య సరైన లైనం కుదిరిందా అనే సందేహం.
గాలి వీచేటప్పుడు ఘనమైన సుగంధం వ్యాపిస్తోంది.
చూసే ప్రతి క్షణం కొత్తగా అనిపిస్తోంది.
ఆమె వెచ్చని చూపుల్లో ఒక మాయ ఉంది—
అది మనసును మెల్లగా కరిగిస్తోంది.
(అర్థం:
ఇది శరీర వర్ణన కాదు;
స్పర్శ, చూపు, సుగంధం—మూడు కలిసి కలిగించే మనసు వెచ్చదనం.)
*****
ఆటవెలది
చలి చలి చెలి చురుకు చక్కదనము జేరి
గిలి గిలి చలి గాను గిలక కదిలి
చెలి వణకు ణ గిలియె చెలిత సుఖము చెంత
కలి కలయిక యె వేడి కనుల పంట
సరళ భావం
చలి చలిగా ఉన్న సమయంలో
చెలి చురుకైన అందం దగ్గరకు చేరుతుంది.
చలి వల్ల గిలిగింతలుగా అనిపిస్తూ
ఆమె శరీరం మెల్లగా కదులుతుంది.
ఆ చలికి చెలి కొద్దిగా వణుకుతూ
ఆ వణుకులోనే సుఖానుభూతి కలుగుతుంది.
అలా ఇద్దరి కలయికలో
కళ్లకు తాపం, హాయిగా వేడి అనుభూతి కలుగుతుంది.
****
పాదాది.. న్యస్తాక్షరి.. గో, దా, దే, వి
గోప్య మైన నినాదమే కూర్పు గాను
దాపరికమే సమానబు ధర్మ మౌను
దేవ తత్వ ముభావము దీన బంధ
విశ్వ వినుత విజయవిద్య వేద మేను
పద్య భావార్థం:
—దేవీ తత్వం బహిరంగంగా గర్జించేది కాదు; అంతర్లీనంగా వినిపించే సూక్ష్మ నినాదమే ఆమె స్వరూప నిర్మాణం.
—ఆమె ధర్మం ప్రదర్శనలో కాదు; నిశ్శబ్దమైన దాపరికంలోనే సమత్వంగా నిలిచిన ధర్మస్వరూపం. —
దేవీ తత్వం అనేది కేవలం ఐశ్వర్యం కాదు; దీనుల పట్ల బంధుత్వంగా మారే కరుణా స్వభావం. —సమస్త విశ్వం స్తుతించే విజయవిద్య, జ్ఞానసారంగా వెలసిన వేదస్వరూపమే గోదాదేవి.
*****
పాదాది న్యస్తాక్షరి.. సం, గ, త, ము
తే. గీ.
సంభవ సహన మార్గదిశా సమత్వ
గతము కరుణ కటాక్షసకాల చక్రి
తనమన యనక సేవగా దాత గాను
ముఖ్య మంగళ కారిగా భుక్తి నాధ
పద్య భావార్థం:
—జీవితంలో ఎదురయ్యే సంఘటనలను (సంభవాలను) సహనంతో స్వీకరించే మార్గమే నిజమైన దిశ సమత్వ మే —గతకాలంలో జరిగిన అనుభవాలన్నీ కరుణా కటాక్షంతోనే ఒక చక్రంలా తిరుగుతూ, మన ఎదుగుదలకు కారణమవుతాయి. —‘నేను’ అనే భావాన్ని వదలి, సేవాభావంతో అర్పించడమే నిజమైన దాతృత్వం —అటువంటి సేవాభావం భుక్తి (లోకసుఖం)కు నాధుడైనవానిని అనుగ్రహింపజేసి, మంగళకారక ఫలితాలను ప్రసాదించే పరమాత్మ.
*****
