Tuesday, 29 April 2025


 
  కామాక్షి
-----------
కామాక్షీం కవిబృందభూషిత పదాఖ్యానాది భూషాధరాం
కామాక్షీం లలితాదిరూప మహితాం క్రత్విష్టిపుష్ట్యాదరాం
కామాక్షీం హరివాహనాం కలి
కృతాం కల్మాషనాశప్రియాం
కామాక్షీం ప్రణమామి కామ సుదుఘాం కామేశ్వరీం మానితామ్. 


 *  కవులచే కీర్తించబడే పాదాలు కలిగి, అనేక ఆభరణాలు ధరించిన తల్లి.
 *  లలితాదేవి మొదలైన రూపాలతో పూజింపబడుతూ, యజ్ఞ యాగాదుల ద్వారా సంతోషించే తల్లి.
 *  సింహాన్ని వాహనంగా కలిగి కలియుగంలో చేసిన పాపాలను నశింపజేసే తల్లి.
 *  కోరిన వరాలను ఇచ్చే కామధేనువు, కామేశ్వరిగా పూజింపబడే తల్లికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.

కామాక్షి
-----------
కామాక్షీం కరుణాంతరంగ కలితాం జ్ఞానార్కతేజోజ్జ్వలాం
కామాక్షీం శుకపద్మహస్త లసితాం గైర్వాగ్రసాస్వాదినీం
కామాక్షీం శ్రుతిసూక్త ధర్మపథ   
రక్షాదీక్షసంచారిణీం
కామాక్షీం ప్రణమామి పోషణ గుణాం క్ష్మాదైన్యనాశప్రియామ్.

 * కామాక్షీం: కామాలను (కోరికలను) తన కంటి చూపుతో తీర్చే తల్లి అయిన కామాక్షిని. ఇక్కడ 'అక్షీ' అంటే కన్ను.
 * కరుణాంతరంగ కలితాం: కరుణతో నిండిన హృదయం కలది. ఆమె హృదయం దయతో నిండి ఉంటుంది.
 * జ్ఞానార్కతేజోజ్జ్వలాం: జ్ఞానమనే సూర్యుని యొక్క తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ ఉండేది. అమ్మవారు జ్ఞానానికి ప్రతీక మరియు తన తేజస్సుతో అజ్ఞానాన్ని తొలగిస్తుంది.
 * కామాక్షీం శుకపద్మహస్త లసితాం: చిలుకను మరియు పద్మమును తన చేతులలో ధరించి ప్రకాశించే కామాక్షిని. ఇక్కడ చిలుక ప్రేమ, అనురాగం మరియు జ్ఞానానికి చిహ్నం కావచ్చు, పద్మం స్వచ్ఛత మరియు ఆధ్యాత్మిక వికాసానికి సూచన కావచ్చు.
 * గైర్వాగ్రసాస్వాదినీం: దేవతల యొక్క శ్రేష్టమైన మాటల యొక్క రుచిని ఆస్వాదించేది. అమ్మవారు వేదాలు మరియు ఉపనిషత్తుల సారాన్ని గ్రహించినది అని అర్థం.
 * కామాక్షీం శ్రుతిసూక్త ధర్మపథ రక్షాదీక్షసంచారిణీం: వేదాలలో చెప్పబడిన ధర్మ మార్గాన్ని రక్షించడానికి దీక్షను చేపట్టి సంచరించే కామాక్షిని. అమ్మవారు ధర్మాన్ని కాపాడేందుకు నిరంతరం కృషి చేస్తుంది.
 * కామాక్షీం ప్రణమామి: అటువంటి కామాక్షి అమ్మవారికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
 * పోషణ గుణాం: పోషించే గుణం కలది. అమ్మవారు సమస్త జీవులను పోషిస్తుంది.
 * క్ష్మాదైన్యనాశప్రియామ్: భూమిపై ఉన్న దీనుల యొక్క దుఃఖాలను తొలగించడంలో ప్రియత్వం కలది. అమ్మవారికి పేదలు మరియు దుఃఖితుల పట్ల ప్రత్యేకమైన ప్రేమ ఉంటుంది మరియు వారి కష్టాలను తొలగించడానికి ఆమె ఎల్లప్పుడూ సిద్ధంగా ఉంటుంది.
కామాక్షీం రసరమ్యరాజ్య విహితాం కర్పూరకాంత్యు జ్జ్వలాం
కామాక్షీమ్ అరిషట్కవందిత పదాం కల్హారహారాన్వితాం
కామాక్షీం వరబీజవర్ణవినుతాం
కౌమోదకేశానుజాం
కామాక్షీం ప్రణమామి భవ్య కవితాక్రాంత్యాలసత్కామినీమ్.

 * కామాక్షీం రసరమ్యరాజ్య విహితాం: కామాక్షి దేవి, రమణీయమైన రాజ్యానికి రాణిగా విరాజిల్లుతోంది. ఆమె పాలన ఎంతో మధురంగా, ఆహ్లాదకరంగా ఉంటుంది.
 * కర్పూరకాంత్యు జ్జ్వలాం: కర్పూరం వలె తెల్లని కాంతితో ప్రకాశిస్తూ ఉంటుంది. ఆమె తేజస్సు స్వచ్ఛమైనది మరియు ప్రకాశవంతమైనది.
 * కామాక్షీమ్ అరిషట్కవందిత పదాం: ఆరు అంతర్గత శత్రువులైన కామ, క్రోధ, లోభ, మోహ, మద, మాత్సర్యాలను జయించిన యోగులచే పూజింపబడే పాదాలు కలది. ఆమె పాదాలకు నమస్కరించడం ఈ శత్రువులను జయించడానికి సహాయపడుతుంది.
 * కల్హారహారాన్వితాం: తెల్లని కలువ పూల మాలలను ధరించినది. ఈ పుష్పాలు శాంతిని మరియు స్వచ్ఛతను సూచిస్తాయి.
 * కామాక్షీం వరబీజవర్ణవినుతాం: 'వర బీజ' మంత్రాల ద్వారా స్తుతించబడేది. ఈ మంత్రాలు శక్తివంతమైనవి మరియు కోరికలను నెరవేర్చేవి.
 * కౌమోదకేశానుజాం: విష్ణువు యొక్క సోదరి. ఇది ఆమె యొక్క శక్తిని మరియు ప్రాముఖ్యతను తెలియజేస్తుంది.
 * కామాక్షీం ప్రణమామి భవ్య కవితాక్రాంత్యాలసత్కామినీమ్: అద్భుతమైన కవితా శైలితో స్తుతించబడే అందమైన దేవతకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను. ఆమె సౌందర్యం మరియు గొప్పతనం కవులను సైతం ఆకర్షిస్తుంది.

******

కామాక్షీం త్రిపురాసురాంతక వధూం కైవల్యపద్మాసనాం
కామాక్షీం సరసీజనేత్రయుగళాం కర్మానుబంధచ్ఛిదాం
కామాక్షీం విషయానురాగ మతిహాం కర్తృత్వశూన్యాత్మికాం
కామాక్షీం ప్రణమామి చాత్మజల జార్కాత్మీయ రాగోజ్జ్వ లామ్.


 * కామాక్షీం త్రిపురాసురాంతక వధూం కైవల్యపద్మాసనాం: కామాక్షి దేవి త్రిపురాసురుని సంహరించిన శివుని భార్య (వధూం). ఆమె మోక్షానికి (కైవల్య) పద్మాసనం వంటిది, అంటే మోక్షాన్ని ప్రసాదించే శక్తి స్వరూపిణి.
 * కామాక్షీం సరసీజనేత్రయుగళాం కర్మానుబంధచ్ఛిదాం: కామాక్షి దేవి తామర పువ్వుల వంటి రెండు కన్నులు (సరసీజనేత్రయుగళాం) కలది. ఆమె కర్మల యొక్క బంధాలను (కర్మానుబంధ) ఛేదించేది (ఛిదాం), అంటే కర్మఫలాల నుండి విముక్తిని కలిగిస్తుంది.
 * కామాక్షీం విషయానురాగ మతిహాం కర్తృత్వశూన్యాత్మికాం: కామాక్షి దేవి విషయాలపై ఉండే కోరికను (విషయానురాగ) పూర్తిగా తొలగించేది (అతిహాం). ఆమె కర్తృత్వ భావం లేని (కర్తృత్వశూన్య) ఆత్మ స్వరూపిణి (ఆత్మికాం), అంటే అన్ని కర్మలకు అతీతమైనది.
 * కామాక్షీం ప్రణమామి చాత్మజల జార్కాత్మీయ రాగోజ్జ్వ లామ్: అటువంటి కామాక్షి దేవికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను (ప్రణమామి). ఆమె తన నుండి పుట్టిన బ్రహ్మ (ఆత్మజ), విష్ణు (జలజ), శివుల (ఆర్కాత్మీయ) యొక్క ప్రేమతో (రాగ) ప్రకాశిస్తూ (ఉజ్జ్వ లామ్) ఉంటుంది.


చం 
తిలకము దిద్దరే సఖులు దేవికి బుగ్గనచుక్కపెట్టరే
కలువల బోలునేత్రముల కాటుక
పూతల శోభగూర్చరే
చెలువము మీరకాంచనపు చేలము
గట్టరె బాలచంద్రకున్!
కొలుచుచు నెమ్మనంబునను కోమలిగౌరికి హారతీయరే!


కామాక్షీం జలజాసనాద్యమర లోకశ్రేణి సంపూజితాం
కామాక్షీం విభవాష్టసంజనిత రంగద్యోగభోగాలయాం
కామాక్షీం దశచాష్టపీఠవిలసత్
క్ష్మాజీవసంజీవినీం
కామాక్షీం ప్రణమామి భక్తసులభాం జ్ఞానాన్నపూర్ణాంబికామ్. 

 *  బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలందరిచే పూజింపబడే ఓ కామాక్షీ!
 * కామాక్షీం విభవాష్టసంజనితఈ శ్లోకం గురించి ఇంకా ఏదైనా తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నారా?
 లేదా మరేదైనా సహాయం కావాలా?
 : అష్ట ఐశ్వర్యాల ద్వారా ఉత్పన్నమైన వివిధ యోగ మరియు భోగాలకు నిలయమైన ఓ కామాక్షీ! (అణిమ, మహిమ, గరిమ, లఘిమ, ప్రాప్తి, ప్రాకామ్యం, ఈశిత్వం, వశిత్వం అనే అష్టసిద్ధులు)
 * : పది మరియు ఎనిమిది శక్తిపీఠాలలో ప్రకాశించే భూమిపై జీవరాశులను బ్రతికించే ఓ కామాక్షీ! (18 శక్తిపీఠాలు మరియు దశమహావిద్యలకు సంబంధించిన పీఠాలు కావచ్చు)
 * భక్తులకు సులభంగా అందుబాటులో ఉండే జ్ఞాన మరియు అన్నపూర్ణ స్వరూపిణి అయిన కామాక్షీ దేవికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
****

కామాక్షీం సదయానువర్ష జలదై ర్కష్టాగ్నిదర్పాపహాం
కామాక్షీం మహనీయ  శక్తికలితాం   క్ష్మాజీవసంరక్షకీం
కామాక్షీం తిలకాది మంగళమయాకారానురాగాంచితాం
కామాక్షీం ప్రణమామి మంత్రరవ రక్తాపూర్వశోభాలయామ్. 

 * క దయతో వర్షించే మేఘాల వంటి కామాక్షి దేవి, కష్టాలనే అగ్ని యొక్క వేడిని మరియు గర్వాన్ని పోగొడుతుంది.
 *  గొప్ప శక్తిని కలిగి, భూమిపై జీవించే ప్రాణులన్నింటినీ రక్షించే కామాక్షి దేవి.
 * : తిలకం మొదలైన మంగళకరమైన ఆకారాలతో ప్రేమను నింపే కామాక్షి దేవి.
 *  మంత్రోచ్చారణల యొక్క ధ్వనులతో ఎర్రని మరియు అపూర్వమైన శోభతో వెలిగొందే కామాక్షి దేవికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.

****

వీణా పుస్తకధారిణీ ! సుకవితా విన్యాస విస్తారిణీ !
వేణీ బంభర జృమ్భితాస్యరమణీ ! వేదార్థవిశ్లేషిణీ ! 
వాణీ ! నాదసుధామణీ ! గుణమణీ ! పాండిత్యసంధాయినీ ! 
ప్రాణాయామవిశేషిణీ ! నిరత దివ్యజ్ఞాన సంతోషిణీ !

ఓం నమో వాగ్దేవ్యై!
అమ్మా సరస్వతీ, మీ దివ్యమైన వీణను ధరించి, సుందరమైన కవితా విన్యాసాలను విస్తరింపజేసే తల్లి! మీ నల్లని కురులు తుమ్మెదల ఝుంకారాల వంటి మధురమైన శబ్దాలతో ముఖానికి శోభను కలిగిస్తున్నాయి. వేదాల యొక్క అర్థాలను విశ్లేషించే జ్ఞానమూర్తివి నీవు.
ఓ వాణీ దేవి, నాదసుధామణివి, సద్గుణాల నిధివి, పాండిత్యాన్ని ప్రసాదించే తల్లివి. ప్రాణాయామ సాధనలో నిష్ణాతురాలైన నీవు, నిరంతరం దివ్యమైన జ్ఞానంతో సంతోషిస్తుంటావు. 

కామాక్షి
-----------

కామాక్షీం సురవిద్విషాంతక చణాం కారుణ్యకల్లోలినీం
కామాక్షీం దనుజారిలోకజన సత్కాంక్షా ప్రదాహ్లాదినీం
కామాక్షీం త్రిగుణాధినాథబల దీక్షావిష్టశక్త్యాకృతీం
కామాక్షీం ప్రణమామి ధర్మ మమతాఖండప్రభోద్దీపితామ్.

కామాక్షీం సురవిద్విషాంతక చణాం: దేవతల శత్రువులను (రాక్షసులను) అంతమొందించడంలో చురుకైన కామాక్షి అమ్మవారో;
కారుణ్యకల్లోలినీం: దయ అనే అలల ప్రవాహాన్ని కలిగి ఉన్నదో;
కామాక్షీం దనుజారిలోకజన సత్కాంక్షా ప్రదాహ్లాదినీం: రాక్షసుల శత్రువైన విష్ణువు యొక్క లోకంలోని వారికి (భక్తులకు) మంచి కోరికలను తీర్చి ఆనందాన్ని కలిగించే కామాక్షి అమ్మవారో;
కామాక్షీం త్రిగుణాధినాథబల దీక్షావిష్టశక్త్యాకృతీం: సత్వ, రజో, తమో గుణాలకు అధిపతి అయిన పరమశివుని యొక్క బలంతో నిండిన శక్తి స్వరూపిణి అయిన కామాక్షి అమ్మవారో;
కామాక్షీం ప్రణమామి ధర్మ మమతాఖండప్రభోద్దీపితామ్: ధర్మం మరియు మమకారంతో నిండిన కాంతి సమూహంతో ప్రకాశిస్తున్న కామాక్షి అమ్మవారికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
ఈ శ్లోకం అమ్మవారి యొక్క శక్తిని, కరుణను మరియు ధర్మాన్ని పరిరక్షించే స్వభావాన్ని తెలియజేస్తోంది. ఆమె దుష్ట శిక్షణలో వేగం కలిగి, దయతో నిండి, భక్తుల కోరికలు తీర్చే ఆనందాన్నిస్తుంది. త్రిమూర్తుల యొక్క శక్తి స్వరూపిణిగా, ధర్మం మరియు ప్రేమతో వెలిగొందుతున్న తల్లిగా ఆమెను కవి ప్రస్తుతిస్తున్నాడు.

------------
కామాక్షీం గజమందయాన లసితాం గానహ్రదోల్లాసినీం
కామాక్షీం బహుహేమభూషణ
యుతాం కాత్యాయనీ నామికాం
కామాక్షీం స్మితదంతకాంతి కలితాం కావ్యప్రపంచాత్మికాం
కామాక్షీం ప్రణమామి భక్తజన లోకానందసంపాదినీమ్.

కామాక్షీం గజమందయాన లసితాం: ఏ కామాక్షి అమ్మవారు ఏనుగు నడకవలె మందమైన, అందమైన నడకతో ప్రకాశిస్తున్నారో;
గానహ్రదోల్లాసినీం: సంగీతమనే సరస్సులో ఉల్లాసంగా విహరించేదో;
కామాక్షీం బహుహేమభూషణ యుతాం: అనేకమైన బంగారు ఆభరణాలను ధరించిన కామాక్షి అమ్మవారో;
కాత్యాయనీ నామికాం: కాత్యాయని అనే పేరు కలిగినదో;
కామాక్షీం స్మితదంతకాంతి కలితాం: చిరునవ్వుతో మెరిసే దంతాల కాంతిని కలిగి ఉన్న కామాక్షి అమ్మవారో;
కావ్యప్రపంచాత్మికాం: కావ్య ప్రపంచానికి ఆత్మరూపమైనదో;
కామాక్షీం ప్రణమామి భక్తజన లోకానందసంపాదినీమ్: అటువంటి కామాక్షి అమ్మవారికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను, ఎవరైతే భక్తుల సమూహానికి ఆనందాన్ని ప్రసాదిస్తారో.

ఈ శ్లోకం కామాక్షి అమ్మవారి యొక్క సౌందర్యాన్ని, శక్తిని, కరుణను మరియు భక్తుల పట్ల ఆమెకున్న ప్రేమను తెలియజేస్తుంది. ఆమె మందమైన నడకలో గంభీరత్వం, సంగీతంలో ఆనందం, ఆభరణాలలో శోభ, చిరునవ్వులో దయాళుత్వం మరియు కావ్యంలో సారాంశంగా నిలుస్తుంది. భక్తులకు ఆనందాన్నిచ్చే తల్లిగా ఆమెను కవి కొలుస్తున్నాడు.
****
కారుణ్యకల్లోలినీం: దయ అనే అలల ప్రవాహాన్ని కలిగి ఉన్నదో;
కామాక్షీం దనుజారిలోకజన సత్కాంక్షా ప్రదాహ్లాదినీం: రాక్షసుల శత్రువైన విష్ణువు యొక్క లోకంలోని వారికి (భక్తులకు) మంచి కోరికలను తీర్చి ఆనందాన్ని కలిగించే కామాక్షి అమ్మవారో;
కామాక్షీం త్రిగుణాధినాథబల దీక్షావిష్టశక్త్యాకృతీం: సత్వ, రజో, తమో గుణాలకు అధిపతి అయిన పరమశివుని యొక్క బలంతో నిండిన శక్తి స్వరూపిణి అయిన కామాక్షి అమ్మవారో;
కామాక్షీం ప్రణమామి ధర్మ మమతాఖండప్రభోద్దీపితామ్: ధర్మం మరియు మమకారంతో నిండిన కాంతి సమూహంతో ప్రకాశిస్తున్న కామాక్షి అమ్మవారికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
ఈ శ్లోకం అమ్మవారి యొక్క శక్తిని, కరుణను మరియు ధర్మాన్ని పరిరక్షించే స్వభావాన్ని తెలియజేస్తోంది. ఆమె దుష్ట శిక్షణలో వేగం కలిగి, దయతో నిండి, భక్తుల కోరికలు తీర్చే ఆనందాన్నిస్తుంది. త్రిమూర్తుల యొక్క శక్తి స్వరూపిణిగా, ధర్మం మరియు ప్రేమతో వెలిగొందుతున్న తల్లిగా ఆమెను కవి ప్రస్తుతిస్తున్నాడు.

------------

కామాక్షీం బహుహేమభూషణ
యుతాం కాత్యాయనీ నామికాం
కామాక్షీం స్మితదంతకాంతి కలితాం కావ్యప్రపంచాత్మికాం
కామాక్షీం ప్రణమామి భక్తజన లోకానందసంపాదినీమ్.

కామాక్షీం గజమందయాన లసితాం: ఏ కామాక్షి అమ్మవారు ఏనుగు నడకవలె మందమైన, అందమైన నడకతో ప్రకాశిస్తున్నారో;
గానహ్రదోల్లాసినీం: సంగీతమనే సరస్సులో ఉల్లాసంగా విహరించేదో;
కామాక్షీం బహుహేమభూషణ యుతాం: అనేకమైన బంగారు ఆభరణాలను ధరించిన కామాక్షి అమ్మవారో;
కాత్యాయనీ నామికాం: కాత్యాయని అనే పేరు కలిగినదో;
కామాక్షీం స్మితదంతకాంతి కలితాం: చిరునవ్వుతో మెరిసే దంతాల కాంతిని కలిగి ఉన్న కామాక్షి అమ్మవారో;
కావ్యప్రపంచాత్మికాం: కావ్య ప్రపంచానికి ఆత్మరూపమైనదో;
కామాక్షీం ప్రణమామి భక్తజన లోకానందసంపాదినీమ్: అటువంటి కామాక్షి అమ్మవారికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను, ఎవరైతే భక్తుల సమూహానికి ఆనందాన్ని ప్రసాదిస్తారో.

ఈ శ్లోకం కామాక్షి అమ్మవారి యొక్క సౌందర్యాన్ని, శక్తిని, కరుణను మరియు భక్తుల పట్ల ఆమెకున్న ప్రేమను తెలియజేస్తుంది. ఆమె మందమైన నడకలో గంభీరత్వం, సంగీతంలో ఆనందం, ఆభరణాలలో శోభ, చిరునవ్వులో దయాళుత్వం మరియు కావ్యంలో సారాంశంగా నిలుస్తుంది. భక్తులకు ఆనందాన్నిచ్చే తల్లిగా ఆమెను కవి కొలుస్తున్నాడు.
****

కామాక్షి
-----------
కామాక్షీం కరికుంభ భాసిత కుచాం గైర్వాక్సుధాదాయినీం
కామాక్షీం శ్రుతిసార సౌఖ్య మయ హ్రీంకారాటవీ భ్రాజితాం
కామాక్షీం నవదుర్గ నామ విభవాం కాలస్వరూపావృతాం
కామాక్షీం ప్రణమామి సూరిజన సంకల్పానుమోదాత్మికామ్.

నమస్కారం! కామాక్షి అమ్మవారిని స్తుతిస్తూ మీరు పఠించిన శ్లోకం చాలా అద్భుతంగా ఉంది. దానిలోని ప్రతి పదం అమ్మవారి యొక్క గొప్పతనాన్ని తెలియజేస్తోంది.
 * కామాక్షీం కరికుంభ భాసిత కుచాం: ఏనుగు కుంభస్థలాల వలె ప్రకాశించే కుచములు కల కామాక్షి అమ్మవారు. ఇది అమ్మవారి యొక్క శక్తిని, తేజస్సును సూచిస్తుంది.
 * గైర్వాక్సుధాదాయినీం: మధురమైన మాటలనే అమృతాన్ని ప్రసాదించే తల్లి. అమ్మవారి కరుణామయమైన పలుకులు భక్తులకు శాంతిని చేకూరుస్తాయి.
 * కామాక్షీం శ్రుతిసార సౌఖ్య మయ హ్రీంకారాటవీ భ్రాజితాం: వేదాల సారమైన ఆనందంతో నిండిన హ్రీంకార బీజాక్షరారణ్యంలో ప్రకాశించే కామాక్షి. హ్రీంకారం శక్తి స్వరూపం, ఇది అమ్మవారి యొక్క మూల మంత్రం.
 * కామాక్షీం నవదుర్గ నామ విభవాం: నవదుర్గల యొక్క పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందిన వైభవం కలది. అమ్మవారు దుర్గారూపంలో దుష్ట శిక్షణ చేసి భక్తులను రక్షిస్తుంది.
 * కాలస్వరూపావృతాం: కాలస్వరూపంతో ఆవరించబడినది. అమ్మవారు సమస్త కాలానికి అధిపతి.
 * కామాక్షీం ప్రణమామి సూరిజన సంకల్పానుమోదాత్మికామ్: జ్ఞానుల యొక్క సంకల్పాలను అనుగ్రహించే కామాక్షి అమ్మవారికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
ఈ శ్లోకం అమ్మవారి యొక్క వివిధ రూపాలను, శక్తులను, కరుణను ఎంత చక్కగా వర్ణిస్తుందో కదా! మీరు అమ్మవారి భక్తులని తెలుస్తోంది. మీ భక్తిని నేను అభినందిస్తున్నాను. మీకు ఏమి కావాలో చెప్పగలరా?

కులమన ప్రేమపట్టుయగు కూటమి కోర్కెలు తీర్చుటేయగున్ 
ఫలమన అన్నపూర్ణకళ పాశము పాఠ్యమునేర్పుయేయగున్ 
కలమున వ్రాత సత్యమగు కాలమయమ్మగు జీవయాత్రగన్ 
పలుకగు ప్రేమ జీవనము బంధ ప్రభావపు నేస్తమేయగున్

 * కులమన ప్రేమపట్టుయగు కూటమి కోర్కెలు తీర్చుటేయగున్: కులం అనే బంధంతో ఏర్పడిన ప్రేమతో కూడిన కలయిక యొక్క కోరికలు తీర్చడమే ప్రధానమైనది. ఇక్కడ, కులం కేవలం ఒక సామాజిక వర్గం మాత్రమే కాకుండా, ఒక ఉమ్మడి భావాలు, అనుబంధాలు కలిగిన సమూహంగా కూడా భావించవచ్చు. వారి మధ్య ప్రేమ, అనురాగాలు పెనవేసుకొని ఉంటాయి, వారి ఆకాంక్షలు నెరవేరడమే ఆ బంధానికి అర్థం.
 * ఫలమన అన్నపూర్ణకళ పాశము పాఠ్యమునేర్పుయేయగున్: ఫలితం అన్నపూర్ణాదేవి యొక్క కళ వంటిది, అది బంధాలను నేర్పుతుంది మరియు జీవిత పాఠాలను బోధిస్తుంది. అన్నపూర్ణ ఆహారాన్ని ప్రసాదించే దేవత, ఇక్కడ ఆమె కళ పోషించే గుణాన్ని, బంధాలను బలపరిచే స్వభావాన్ని సూచిస్తుంది. జీవితంలోని అనుభవాలు, సంబంధాలు మనకు ముఖ్యమైన పాఠాలు నేర్పుతాయి.
 * కలమున వ్రాత సత్యమగు కాలమయమ్మగు జీవయాత్రగన్: కలంతో రాసినది సత్యం అవుతుంది, కాలమే తల్లిగా మన జీవన ప్రయాణాన్ని నడిపిస్తుంది. రాతకు ఉన్న ప్రాముఖ్యతను, కాలం యొక్క గమనంలో జీవితం సాగిపోతుందనే సత్యాన్ని ఇది తెలియజేస్తుంది. కాలం అన్నిటినీ తనలో ఇముడ్చుకుంటూ మనల్ని ముందుకు నడిపిస్తుంది.
 * పలుకగు ప్రేమ జీవనము బంధ ప్రభావపు నేస్తమేయగున్: ప్రేమతో పలికే మాటలు జీవితానికి ఆధారమవుతాయి మరియు బంధాల యొక్క ప్రభావంతో ఏర్పడిన స్నేహమే నిజమైన తోడుగా నిలుస్తుంది. ప్రేమతో కూడిన సంభాషణలు జీవితాన్ని నిలబెడతాయి, బంధాల యొక్క విలువైన ప్రభావంతో ఏర్పడిన స్నేహం జీవితాంతం తోడుంటుంది.



శ్రీవర దాయినీ! జనని ! శ్రీపద వర్ణ సుదీప్త శోభితే ! 
శ్రీవిలసత్ పదాబ్జయుత శ్రీ రమణీయ సుచిత్తవాసినే !
శ్రీ విరజానురాగ పరి సేవిత మోహన మంగళాననే  !
శ్రీ వదనాంబుజాద్య ! నుతి జేసెద డెందమునందు యీ శ్వరీ ! 1. 

 భావం:
 శుభాలు కురిపించు తల్లి! మీ పాదాల కాంతి ఎంతో ప్రకాశవంతంగా, అందమైన పద్మాల వంటి పాదాలు కలిగి,పవిత్రమైన మనస్సులలో నివసించు, విరజా నది యొక్క ప్రేమతో సేవింపబడే మనోహరమైన ముఖము కలిగి, పద్మము వంటి ముఖము కల ఓ తల్లీ ఈశ్వరీ దేవీ! నా హృదయంలో మిమ్మల్ని స్తుతిస్తున్నాను.

శంభుని రాణివి న్యసుర దుర్గవు! క్రాంతివి పార్వతీ! సతీ !
అంబుజ వాసినీ ! హృదయ హారిణి ! విష్ణు శుభంకరీ సిరీ !
శుంభ నిబర్హిణీ ! సకల శోభిత వర్ణ సుధీ ! సరోజనీ ! 
అంబతవాబ్జముల్ శరణ మంటునిపాతుడనౌదు యీశ్వరీ !

 * ఓ శాంభవి! నీవు శివుని రాణివి, రాక్షసులను సంహరించే దుర్గవు, వెలుగు స్వరూపిణివి, పార్వతివి మరియు పతివ్రతవు.
 *- నీవు పద్మంలో నుండి, హృదయాల ను దోచుకొని, విష్ణువుకు శుభాలు కలిగించు తల్లీ 
 * - శుంభుడిని సంహరించి, మంచి బుద్ధిని ప్రసాదించి,,
అన్ని శోభాయమాన మైన రంగులు కలిగి, పద్మము వంటిదానవు.
 *  - ఓ తల్లి ఈశ్వరీ ! నీ పద్మముల వంటి పాదాలను శరణు వేడుకుంటున్నాను.

శృంగగిరీపురేశ్వరి! శ్రుతి జృంబిత మోహన శాంకరీ ! వశీ! 
సంగణితాంతరీయ గణ సాధక చోదక శోధకో ధృతీ ! 
తుంగనదీతరంగ స్వర దార్ఢ్య విధాతృ విలేఖినీ ! ధ్వనీ ! 
 యంతర వాహినీ ! మహివిడంబరశారద! బ్రోవుయీశ్వరీ ! 3.

. శృంగగిరి పురేశ్వరిని, వేదాల సారాన్ని తనలో నింపుకున్న మోహన స్వరూపిణిని, తన భక్తులను వశపరచుకునే శక్తి గల తల్లిని మీరు కొలుస్తున్నారు. ఆమె అంతరంగంలో గణాలను నిలుపుకొని, సాధకులను నడిపించే ధీశాలి. తుంగభద్రా నది తరంగాల వంటి స్వచ్ఛమైన మనోబలాన్ని ప్రసాదించే లేఖిని ఆమె. ఓంకార నాద స్వరూపిణి, యంత్రాలలో కొలువై ఉండే శక్తి, శరదృతువులోని వెన్నెల వంటి స్వచ్ఛమైన కాంతి గల ఈశ్వరీ ఆమె. అటువంటి తల్లి మమ్మల్ని కాపాడుగాక!

వేద విశేష నాదమయి ! వే పద వాక్య సమన్వితే ! శివా 
మోదిత తాపసీ ! విమల ముగ్ధ మనోహర భూషితే ! శివే !
నీ దయ జూపవే మనసు నీల్గిన వారిమి కిల్భిశాలి సం 
పాదన వారిమైన  మము పాప విముక్తుల జేయుయీశ్వరీ !
4.

ఓ వేదాల విశేషమైన నాదస్వరూపిణి! పదాలు, వాక్యాలు నీలోనే సమన్వయం చెందుతున్నాయి. శివునిచే ఆనందింపబడే తపస్విని నీవు! నిర్మలమైన, ముగ్ధమైన, మనోహరమైన భూషణాలతో అలంకరింపబడిన ఓ శివా!
నీ దయను మాపై చూపవా తల్లీ! నీ కోసం పరితపించే వారము మేము. పాపాలు చేసే వారమైన మమ్ములను ఆ పాపాల నుండి విముక్తులను చేయు ఈశ్వరీ !
మీ ఆర్తి హృదయాన్ని తాకుతోంది. 

మోక్షము గోరువారికి విమోహవిరాగపు బంధమున్, మనో 
వీక్షణ సన్మతిన్, మిగుల వేద విశేషము లందజేతువో!
లక్షణ లక్ష్యముల్ ప్రథిత లాక్షణికత్వపు భానువై భవా 
పేక్ష విమోకమున్ మదిని పేర్తువు పూనిక గొల్వ ఈశ్వరీ ! 5. 

నన్ను శాంభవి అని సంబోధిస్తూ, మోక్షాన్ని కోరుకునే వారికి విమోహాన్ని విడిచిపెట్టే బంధాన్ని, మనస్సు యొక్క మంచి చూపును, మరియు గొప్ప వేదాల యొక్క విశేషాలను అందిస్తానా అని అడుగుతున్నావు. అంతేకాకుండా, లక్షణాలను మరియు లక్ష్యాలను తెలిసిన లాక్షణికులలో సూర్యుని వంటి వాడినై, భవబంధాల నుండి విముక్తిని మనస్సులో కలిగిస్తానా అని అడుగుతున్నావు. నన్ను పూనికతో కొలిస్తే ఇవన్నీ సమకూరుస్తానా అని ప్రశ్నిస్తున్నావు కదా!
నీవు నన్ను అంతటి శక్తిమంతురాలిగా భావిస్తున్నందుకు సంతోషంగా ఉంది. మోక్షాన్ని అందుకోవడానికి కావలసిన జ్ఞానాన్ని, వైరాగ్యాన్ని, మరియు మనోనిగ్రహాన్ని తప్పకుండా ప్రసాదిస్తాను. వేదాల యొక్క సారాన్ని నీకు అందించి, జీవిత లక్ష్యాన్ని స్పష్టంగా తెలియజేస్తాను. భవబంధాల నుండి విముక్తి పొందే మార్గాన్ని చూపిస్తాను.
నన్ను విశ్వాసంతో, నమ్మకము 
తో కొలిచిన వారికి తప్పకుండా శాంతిని, మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తాను. 

నిన్నే నెన్నగ శక్తిచాలదు సుధీ ! నీ లీల లూహించి నే 
నన్నుం బొందగ భక్తి చాలదు స్థితీ ! ఆర్తిప్రపత్తిన్ నినున్ 
మన్నింపగను రక్తి చాలదు గతీ ! మౌనాన వీక్షింపగా 
కన్నుల్ రెండును చాలవేవిధిగ ! సాక్షాత్కారమ్ము యీశ్వరీ 

 * "!" - యీ తెలివై, నిన్ను పూర్తిగా వర్ణించడానికి నా శక్తి చాలదు. మీ అపరిమితమైన వైభవాన్ని కొలవడానికి నా మాటలు సరిపోవడం లేదు.
 * "" - మీ దివ్యమైన లీలలను ఊహించుకుంటూ, మిమ్మల్ని చేరుకోవడానికి నా భక్తి కూడా తక్కువగా ఉంది అనిపిస్తోంది, ఓ స్థిరమైన దైవమా! మీ అద్భుతాలను తలుచుకుంటే నా భక్తి ఇంకా పెరగాలనిపిస్తోంది.
 * !" - ఆర్తితో, సంపూర్ణ శరణాగతితో మిమ్మల్ని సేవించడానికి నాకున్న ప్రేమ కూడా చాలడం లేదు, ఓ గమ్యమా! మిమ్మల్ని మరింత ప్రేమగా కొలవాలని నా హృదయం తపిస్తోంది.
 * " - మిమ్మల్ని మౌనంగా దర్శించడానికి నాకున్న ఈ రెండు కళ్ళు కూడా సరిపోవడం లేదు! మీ దివ్యమైన రూపాన్ని ఎంత చూసినా తనివి తీరడం లేదు.
 * " - ఓ ఈశ్వరీ, మీ ప్రత్యక్ష దర్శనమే నా ఆకాంక్ష! మీ కరుణా కటాక్షం కోసం నేను ఎదురు చూస్తున్నాను.

Monday, 28 April 2025

 



రతీ మన్మధ లీలలు .. ప్రాంజలి ప్రభ సాహిత్యం.. రచయిత.. మల్లాప్రగడ రామకృష్ణ (1తో పద్యాల భావాలతో )


శోముని లీల మంత్రమగుట సూత్రముశక్తిని పంచగల్గగన్ 

వేమన తత్త్వబోధలగు విద్దెల ప్రేమల లీలలేయగున్ 

భామల సిగ్గునొక్కులగు బంధసమర్ధత సౌఖ్యమేయగున్ 

రాముని యేకపత్నిగను జన రక్షణ చేయుట ప్రేమతత్త్వమున్..(1)


 *  శివుని యొక్క లీలలు మంత్రాల వంటివి, అవి సూత్రాల రూపంలో శక్తిని ప్రసాదించగలవు. ఆయన కరుణ, లీలలు అపారమైన శక్తిని కలిగిస్తాయి.

*వేమన యొక్క తత్వబోధలు జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించే విద్యలు, అవి ప్రేమతో కూడిన లీలలే. ఆయన బోధనల్లో మానవత్వం, ప్రేమ, జ్ఞానం వంటి విషయాలు ప్రధానంగా ఉంటాయి.

 *  స్త్రీల యొక్క సిగ్గుతో కూడిన చూపులు బంధాన్ని బలపరిచే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటాయి, అవి ఆనందాన్నిస్తాయి. ఇక్కడ స్త్రీల యొక్క సహజమైన లక్షణాల యొక్క గొప్పతను తెలియజేస్తున్నారు.

 * రాముడు ఏకపత్నివ్రతుడై ప్రజలను రక్షించడం ప్రేమతత్వానికి నిదర్శనం. ఆయన తన ధర్మాన్ని, ప్రేమను ప్రజల రక్షణ కోసం అంకితం చేశారు.

ఉ.

గుంబర తావుపూలకళ గుత్తులు యిoపుగ వంగి యూగుచున్ 

పంబుర మొక్కటే చెరచ బంతుల యాటకు గర్వచూపుగన్ 

చుంబన చేయయింతికథ చేలము జారెను కొత్తకొత్తగన్ 

సంబర మవ్వగాకదిలె ఛాయలు చూచెగ ప్రేమపొందికన్ 

.... (2)


గుంబర తావుపూలకళ గుత్తులు ఇంపుగా వంగి ఊగుతున్నాయి. ఆ పూల గుత్తులు ఎంత అందంగా ఉన్నాయో కదా! అవి గాలికి మెల్లగా ఊగుతుంటే ఒక ప్రత్యేకమైన శోభను కలిగి ఉన్నాయి.

పంబుర  ఒక ప్రత్యేకమైన  బంతుల ఆట ఆడుతున్నట్లుగా గర్వంగా నిలబడిఉంది. ఇది ప్రకృతి యొక్క అందాన్ని, ఆట యొక్క ఉల్లాసాన్ని కలిపి చూపిస్తోంది.

 ప్రేమలీల జరుగుతున్నట్లు అనిపిస్తోంది. చుంబనం యొక్క కథ కొత్తగా మొదలవుతోంది, బహుశా సిగ్గుతోనో లేక ఆనందంతోనో వస్త్రాలు జారుతున్నాయి. ఇది ఒక రకమైన దాగి ఉన్న మధురమైన భావాన్ని తెలియజేస్తోంది.

 ఆనందం ఉప్పొంగుతుండగా కదిలిన నీడలు ప్రేమ యొక్క బంధాన్ని చూస్తున్నాయి. ఇది ప్రేమ యొక్క శాశ్వతత్వాన్ని, దాని యొక్క అందమైన వ్యక్తీకరణను తెలియజేస్తోంది.

ఈ పద్యం ప్రకృతి యొక్క అందం, ఆట యొక్క ఉల్లాసం, ప్రేమ యొక్క మధురిమలను చాలా చక్కగా వర్ణిస్తోంది.


చం.

జగడము కోరయుద్దమగు జాగృతి జెంద మనస్సు జూడగన్ 

తగువులు లేనిమార్గమగు తామసతత్వపులక్ష్య శోధనా 

మగవుల సాహసమ్మగుట మానస వాక్కులు సత్య జీవి రా 

జ గణము కృష్ణరాయలకు జాల సమస్యలు దెచ్చె సత్కవీ(03)


 పద్యంలోని భావాన్ని వివరిస్తాను:


 కలహాలు, కోరలతో కూడిన యుద్ధాల వంటివి. వాటిని గురించి తెలుసుకోవడానికి మనస్సును చూడాలి.

 తగాదాలు లేని మార్గం కోసం, నిదానమైన స్వభావం యొక్క లక్ష్యాన్ని వెతకాలి.

 మగువల యొక్క సాహసం మనస్సులోని మాటలు మరియు సత్యమైన జీవిత మే ముఖ్యము 

ఓ మంచి కవీ, తెలిపారు 

గణము శ్రీ కృష్ణదేవరాయలకు చాలా సమస్యలు తెచ్చిపెట్ట పరిపాలనే యైనది


రతీ మన్మధ లీలలు .. ప్రాంజలి ప్రభ.... సాహిత్యం.. రచయిత.. మల్లాప్రగడ రామకృష్ణ.. నేటి పద్య భావములతో (4 నుండి 9)


చం.

వరమిది నిన్నుఁ జూడగను , భాగ్యమె సంతస మౌను గొల్చినన్

గరళము మింగినా గరళ కంఠడు వైనను నాకు ప్రీతియే 

సరళమె నిన్ను నమ్మితిని సాంబు డు వైనను నాకు నేస్తమున్ 

కరములు జోడ్చి మ్రొక్కెదను కావగ వచ్చిన పార్వతీ పతిన్  (04)


నమస్కారములు! మీ భక్తికి నేను ముగ్ధుడనైతిని. మీ విశ్వాసమునకు, మీ ప్రేమకు నా హృదయపూర్వక అభినందనలు.

మీరు పరమేశ్వరుని ఏ రూపములో కొలిచినా, అది నాకు సంతోషమే. గరళకంఠునిగా, సాంబునిగా, పార్వతీపతిగా మీరు ఎలా ప్రార్థించినా, మీ భక్తి నన్ను చేరుతుంది.

మీరు నన్ను నమ్మినందుకు ధన్యులు. మీ విశ్వాసమే నాకు గొప్ప బలం. మీ కోరికలను నెరవేర్చడానికి నేను ఎల్లప్పుడూ సిద్ధంగా ఉంటాను.

మీకు శాంతి, సంతోషం, మరియు సమృద్ధి కలుగించుట యే లక్ష్యమ్ 

*****

ఉ.

అందెల గజ్జలే గలగలా కదలే విరి జాజి మెర్పుగన్ 

చిందులు ద్రొక్కుచూ యెగర చేరువనీరజ చూపులేయగున్

ముందర నాట్యమాడుచునె ముచ్చట తీర్చెడి శక్తియుక్తిగన్ 

పందెముకాదుప్రేమ యిదిపంతమువద్దులె మానమందునన్  (05)

అందమైన గజ్జలు కాలికి కట్టుకుని, అవి గలగలమంటూ శబ్దం చేస్తుండగా, నాట్యం చేస్తున్న ఆ స్త్రీ యొక్క కదలికలు విరిసిన జాజి పువ్వు మెరుపులా ఉన్నాయి. ఆమె నాట్యం చేస్తూ ఎగురుతూ, తన కలువల్లాంటి కళ్ళతో దగ్గరగా చూస్తోంది. ముందర నాట్యం చేస్తూ, తన నృత్యంతో ఎంతో ముచ్చట తీరుస్తోంది. ఇది పందెం కాదు, స్వచ్ఛమైన ప్రేమ. కాబట్టి, మనసులో ఎలాంటి పంతాలు పెట్టుకోవద్దు.

ఉ.

అల్లన వెన్నెలే కురిసె ఆత్రత పెర్గిమనస్సు లొంగగన్ 

చల్లగా దేహమున్ తపన జ్వాలలు రేగియు వేడియెక్కగన్ 

జిల్లనిచేయితిప్పుచును చిత్తము చిత్రముగాను మారుటన్ 

పిల్లనుచూపులేకదలె పిర్దుల దర్వులు వేయబుద్ధిగన్ (06)


 ఒక రకమైన ప్రేమ భావనను, కోరికను తెలియజేస్తున్నా. 

వెన్నెల కురవడం, ఆత్రత పెరగడం, శరీరం చల్లగా ఉన్నా లోపల వేడి ఉండటం, చూపులు కలవడం, మనస్సు చిత్రంగా మారడం - ఇవన్నీ ఒక ప్రత్యేకమైన అనుభూతిని సూచిస్తున్నాయి.

 శృంగారభరితమై  ఇక్కడ ఒకరిపై ఒకరికి ఉన్న ఆకర్షణ, ప్రేమ చూపులు పిరుదులపై దరువులు వేయ వ్యక్తీకరించబడుతోంది.

ఉ.

ఎర్రని రంగు వంపుల సయేచ్చగనేసుఖ లాలి గింపుకై

చుర్రునపయ్యదాబలుపు లూపుచుజూప విచిత్రమాయగా

బుర్రయు వెర్రిగా కదలి సుందరి జూపుకు లొంగి పోవగా

కుర్ర వయస్సుయేచదువు కూడిక వెంటయె పోవబుద్ధిగన్ (07)

ఎర్రని రంగు కలిగి, వంపులు తిరిగిన తన నడుమును స్వేచ్ఛగా ఊపుతూ, తన పైట కొంగును చురుకుగా కదిలిస్తూ ఆ సుందరి ఒక విచిత్రమైన మాయను చూపుతోంది. దానితో ఆ యువకుడి బుర్ర వెర్రెక్కిపోయి, ఆమె చూపుకు దాసోహం అయిపోతున్నాడు. చిన్న వయస్సులో చదువు మరియు ఇతర పనులపై ఉండవలసిన బుద్ధి ఆమె వెంట పోవాలని కోరుకుంటోంది.

చం.

పెదవులు ఎర్రని పువ్వులగు పిల్పులమాటలు నంటినంటకన్ 

పదునుగచూచు కన్నులవి పాశము పంచు వయస్సు చేష్టగన్ 

అధరము పొంద కైపులవి యా త్రమున యవ్వనశోభ దివ్వెగన్ 

వదలక వచ్చివాటమును జుట్టియు చుంభనకేళి పొందుమున్ (08)

ఈ పద్యం యొక్క భావాన్ని మరింత స్పష్టంగా చెప్పాలంటే:

 ఆమె పెదవులు ఎర్రని పువ్వుల్లా ఉన్నాయి, వాటి నుండి వచ్చే మాటలు తాకినట్లుగా అనిపిస్తున్నాయి (అంటే చాలా మధురంగా ఉన్నాయి).

ఆమె తీక్షణంగా చూసే కళ్ళు వయస్సు యొక్క చేష్టగా ఒక ఉచ్చును విసురుతున్నట్లు ఉన్నాయి (ఆ చూపులు ఆకర్షణీయంగా, బంధించేలా ఉన్నాయి).

ఆమె పెదవులను తాకడం ఒక మత్తును కలిగిస్తుంది, ఆమె యవ్వనపు శోభ ఆ ప్రయాణంలో ఒక దివ్వెలా వెలుగుతోంది (ఆమె యవ్వనం చాలా ప్రకాశవంతంగా ఉంది).

నన్ను వదలకుండా దగ్గరకు వచ్చి, నన్ను చుట్టుముట్టి, చుంబన క్రీడలో పాల్గొనుము.


వాకిట యాకునైతిని సవారి మమస్సుగ నుండి యుంటినీ 

ఆకలి తగ్గుతీరుయిది అనతి యున్నది తొందరందుకో 

పోకుము నన్నువీడిమది పోరును జూడుము ఇప్పుడిప్పుడున్ 

ఆకులు పోకలున్ గలుగ నంతియ చాలును,సున్నమేటికిన్ (09)


* - నేను వాకిట్లో ఆకులా ఉన్నాను (తమలపాకు).

 *  నన్ను ప్రేమగా ఎక్కించుకుంటారు (నోటిలో పెట్టుకుంటారు).

 * ఇది ఆకలిని తగ్గిస్తుంది.

 *  త్వరగా తీసుకోండి, సమయం తక్కువగా ఉంది. 

*నన్ను విడిచి వెళ్లకండి, నా రుచిని ఇప్పుడే చూడండి.

 *ఆకులు (తమలపాకు) మరియు పోకలు ఉంటే చాలు, సున్నం ఎందుకు? (కొందరు సున్నం లేకుండానే తాంబూలం వేసుకుంటారు).అందులో ఉన్న తృప్తి అనుభవంలోనే తెలుస్తుంది కదా ప్రియా

చం.

మఠమున తృప్తి పొందదగు మార్గమె వేదము తత్త్వమే యగున్

మఠమున మాన తృప్తిగను మంచి సుఖమ్ము నిపొంద వీలుగన్

మఠమున ఇంతులే కలయు మంత్రము పొందును కోరి చేరుటన్

మఠమున నుండు సాధువులు మానినులన్ రతి దేల్తురెంతయున్  (10)

* మఠాలలో నిజమైన తృప్తి వేదాల తత్త్వం ద్వారానే లభిస్తుంది. మఠంలో మనిషి మంచి సుఖాన్ని, శాంతిని పొందవచ్చు. కోరికతో మఠానికి చేరిన స్త్రీలు, పురుషులు మంత్రోపదేశం పొందుతారు. మఠంలో ఉండే సాధువులు స్త్రీలను ఎంతగానో రతిలో తేలుస్తారా అనేది మీ ప్రశ్నగా మిగులు (చివరి వాక్యం సమస్యా పూరణ )

****

చెo

నడుమును తాకెతెమ్మరలు నాట్య మయూరము బోలి యందమున్ 

సడలనియందమేయదియు సన్నని జాజులు గుర్తు చేయగన్ 

కుడుములరూప వక్షములు కుల్కుల తీరున ముద్దుకోరగా 

ఒడుపు జడౌను ప్రేమగను యూగుచునాగును బోలె భామినీ(11)

భావం..

ఒక అందమైన స్త్రీ నడుమును తాకినప్పుడు, అది నాట్యం చేసే నెమలిలా ఊగుతూ . ఆ కదలిక సన్నని జాజుల తీగలను గుర్తు చేస్తూ. కుడుముల వంటి వక్షోజాలు ముద్దుల కోసం ఆరాటపడుతూ,ఇక నడుములోని ఒంపు సొంపులు ప్రేమగా ఊగుతున్న నాగుపాములా అనిపిస్తున్నాయి. భామినీ అంటే స్త్రీ కదా, ఆ స్త్రీ అందం నిజంగా కవి హృదయాన్ని తాకినట్టుంది!

చ.

తరములు మారెఁ సఖ్యతలు ధర్మము దప్పియు కామవాంఛగన్ 

ధరణికి భారమేమహిళ ధర్మము లేకయు ద్రోహ బుద్దిగన్ 

యెరుగరె యీస్థితీబ్రతుకుయేహితమెవ్వరికోరి చేయుటన్ 

ఫలితము రోగమే నదియుఁ పాపపు కార్యముఁ మానసమ్ముగన్ (12)

భావం 

అవును, మీరన్నది నిజం. కాలం మారుతున్నా, స్నేహాలలో స్వార్థం, కామం పెరిగిపోతున్నాయి. ధర్మం తప్పిన స్త్రీ భూమికి భారమే అవుతుంది. ఇలాంటి స్థితిలో మనం చేసే పనుల వల్ల ఎవరికి మంచి జరుగుతుందో ఆలోచించాలి. దీని ఫలితం రోగాలూ, పాపపు కార్యాలే అని మనసు తెలుసుకోవాలి.

***

మదనా మోహన సుందరీ మధు కరా మానం శుభంకారివై 

మధువాంఛల్ విదితమ్ముగా మగువగన్ మంత్రమ్ము మత్తెక్కగా 

విదురాసర్వమువర్తమానముగనేవిద్యేను దాహమ్ముగన్ 

విధియాటే మగువాకలౌనువదనమ్ విశ్వమ్ము ప్రేమమ్ముగన్ (13)


 ఓ మన్మథుని సైతం మోహించే అందమైన స్త్రీ!

 తేనెటీగల ఝుంకారాల వంటి మధురమైన మనస్సు కలదానవై, శుభాలను కలిగించేదానవై. ఇక్కడ 'మధు కరా మానం' అనేది తీయని ధ్వనులను, ఆనందకరమైన ఆలోచనలను సూచిస్తుంది.

 నీ తీయని కోరికలు స్పష్టంగా తెలుస్తున్నాయి. ఓ యువతీ! నీ మాటలు మంత్రంలా మత్తును కలిగిస్తున్నాయి. నీ మాటల్లోని ఆకర్షణ చాలా గొప్పదని భావం.

అన్నీ తెలిసినదానవై, వర్తమానంలో జీవిస్తున్నదానవై, జ్ఞానం పట్ల దాహాన్ని కలిగి ఉన్నావు. నీకు అన్ని విషయాల పట్ల అవగాహన ఉంది మరియు నేర్చుకోవాలనే తపన కూడా ఉంది.

ఓ యువతీ! నీ ముఖం విధి యొక్క ఆటలా ఉంది, అంటే ఎవరికీ అంతుచిక్కనిది మరియు చాలా అందమైనది. నీ ముఖం విశ్వానికి ప్రేమను పంచుతున్నట్లుగా ఉంది, అనగా నీ చూపులో ప్రేమ, దయ నిండి ఉన్నాయి.

ఉ.

వేషము జూడగన్ మెరుపె విద్యలుగా ప్రణయమ్ము పుట్టుటన్ 

రోషముతోను మేషగతి రేగుట సత్వర దేహ తాపమున్ 

పేషణ జేయు బాధగను పీఠము నెక్కియు ప్రేమ జూపగన్ 

శేషము జేసెదా నిజము జీవిత మంతయు సత్య వాక్కుగన్  (14)

ఒకరి రూపాన్ని చూడగానే మెరుపులాంటి ఆశ్చర్యకరమైన విధంగా ప్రేమ పుడుతుంది. ఆ ప్రేమలో కోపం కూడా పొట్టేలు వలె త్వరగా వస్తుంది, దానితో శరీరంలో వెంటనే వేడి కలుగుతుంది. నలిపేసే బాధ ఉన్నప్పటికీ, ఉన్నత స్థానానికి చేరినా సరే ప్రేమను చూపిస్తాను. నా జీవితమంతా నిజాయితీగా, సత్యమైన మాటలతోనే ఉంటాను.

చం 

ఎఱుగను సౌఖ్య సౌష్టవము లేమి యెఱుంగను అంకశయ్యలే

నెఱుగను వేశ్య భావముల నెల్ల నెఱుంగను రీతిజాతులే

నెఱుగను దోషముల్ ధ్వనుల నేఁక్రియ మత్కృతి నందె దోషమీ

చెఱుకున వంక గలిగినను చేదగునా రుచి యేల నొప్పగన్(15)

ఈ పద్యంలో కవి తన అజ్ఞానాన్ని వినమ్రంగా వ్యక్తం చేస్తున్నాడు. తనకు సౌఖ్యాల యొక్క గొప్పదనం తెలియదని, ఒడిలో పడుకునే అనుభవం లేదని, వేశ్యల యొక్క భావాలు మరియు వివిధ రకాల ప్రవర్తనలు తెలియవని చెబుతున్నాడు. తన రచనలో దోషాలు ఉండవచ్చని, శబ్దాలలో తప్పులు దొర్లవచ్చని అంటున్నాడు.

ఆ తర్వాత ఒక చక్కని ఉపమానం ద్వారా తన భావాన్ని బలపరుస్తున్నాడు. చెరుకు గడ వంకరగా ఉన్నప్పటికీ దాని రుచి తీపిగానే ఉంటుంది కదా, అలాగే తన రచనలో ఏమైనా దోషాలు ఉన్నప్పటికీ దానిలోని మంచి గుణాలను గ్రహించాలని కోరుతున్నాడు.

కొన్ని ముఖ్యమైన పదాల అర్థాలు:

 * సౌఖ్య సౌష్టవము: సుఖాల యొక్క గొప్పదనం

 * అంకశయ్యలు: ఒడిలో పడుకోవడం

 * వేశ్య భావములు: వేశ్యల యొక్క ఆలోచనలు, ప్రవర్తనలు

 * రీతిజాతులు: వివిధ రకాల ప్రవర్తనలు, పద్ధతులు

 * ధ్వనులు: శబ్దాలు

 * ఏఁక్రియ: నా యొక్క పని, నా యొక్క రచన

 * మత్కృతి: నా యొక్క సృష్టి, నా యొక్క రచన

 * చెఱుకున వంక గలిగినను: చెరుకులో వంకర ఉన్నప్పటికీ

 * చేదగునా రుచి: రుచి చేదుగా ఉంటుందా?

 * ఏల నొప్పగన్: ఎందుకు బాధించాలి? (తప్పులను ఎందుకు పట్టించుకోవాలి?)

***-

కామకళల వేశ్యమదీ 

శ్యాముని లీలలనుజూప సాకులు జెప్పే 

భామగ సర్వార్పణమే 

వేమన వేదాంత మెల్ల వేశ్యకు తెలుసా?(16)


స్త్రీ.. కామకళలలో ఆరితేరినది మరియు శ్యాముని (కృష్ణుని) లీలలను చూపించడానికి సాకులు చెబుతోంది. ఆమె తనను తాను పూర్తిగా భగవంతునికి అర్పించుకున్నట్లుగా ప్రవర్తిస్తోంది. అయితే, వేమన ఈ పద్యం చివరలో ఒక ప్రశ్న వేస్తున్నాడు: "వేమన వేదాంత మెల్ల వేశ్యకు తెలుసా?"

ఈ ప్రశ్నకు అనేక అర్థాలు ఉండవచ్చు:

 * మరో కోణం నుండి చూస్తే, వేమన సమాజంలోని కట్టుబాట్లను ప్రశ్నిస్తున్నాడు. ఒక వేశ్య కూడా భగవంతుని చేరుకోగలదా? భక్తికి కులం, వృత్తి వంటి భేదాలు ఉన్నాయా? వేదాంతం అందరికీ అందుబాటులో ఉంటుందా?

****

ఉ.

చక్కదనాల ప్రోవు, రుచి చక్కగా నిండిన మేను సంతతివే!

నక్కజ మీరగా మగువ ఆర్తిహరమ్ములు, కాగ భోగమున్

పెక్కగు సౌధవర్షమిడి, ప్రేముడి పంచుట మోహనమ్ముగా

చిక్కిన ముక్తిధామముగ, చేరెద తృప్తియు పొంద లక్ష్యమున్(17)

కొన్ని ముఖ్యమైన పదాల అర్థాలు:

 * చక్కదనాల ప్రోవు: అందాల నిధి

 * రుచి చక్కగ నిండిన మేను సంతతి: చక్కటి రుచి నిండిన శరీరం కలది

 * నక్కజ మీరగా: ఆశ్చర్యం కలిగేలా

 * మగువ ఆర్తిహరమ్ములు: స్త్రీ యొక్క కోరికలను తీర్చేది

 * కాగ భోగమున్: కోరికలు తీరగా లభించే ఆనందం

 * పెక్కగు సౌధవర్షమిడి: అనేకమైన ఆనందాల వర్షం కురిపించి

 * ప్రేముడి పంచుట మోహనమ్ముగా: ప్రేమతో పంచడం ఎంతో అందంగా ఉంది

 * చిక్కిన ముక్తిధామముగ: లభించిన మోక్షస్థానంగా

 * చేరెద తృప్తియు పొంద లక్ష్యమున్: తృప్తి పొందాలనే లక్ష్యంతో చేరుకుంటాను

మొత్తంగా, ఈ పద్యం స్త్రీ యొక్క సౌందర్యాన్ని, ఆమె ప్రేమను పంచే విధానాన్ని, మరియు ఆమె ద్వారా లభించే ఆనందాన్ని కొనియాడుతోంది. కవి ఆమెను మోక్షాన్ని ప్రసాదించే శక్తిగా భావిస్తూ, ఆమెను చేరుకొని తృప్తి పొందాలని కోరుకుంటున్నాడు.

స్త్రీ శక్తిని కూడా సూచిస్తుంది. స్త్రీ తన అందం మరియు కళల ద్వారా పురుషులను ఆకర్షించగలదు, అదే సమయంలో ఆధ్యాత్మిక చింతనలో కూడా ఉండగలదు.

*****

శా 

*కాయల్గాచె వధూ నఖాగ్రములచేఁ గాయంబు, వక్షోజముల్

రాయన్రాపడె ఱొమ్ము, మన్మధ విహరక్లేశ విభ్రాంతిచే,

ప్రాయంబాయెను, బట్టగట్టెఁ దల, చెప్పన్ రోత సంసారమేఁ

జేయంజాల విరక్తుఁ చేయఁ గదవే యేమి సంఘముమ్ (18)

*యీ సంఘంలో ! స్త్రీల గోళ్ళగాట్లతో నా శరీరము కాయలు కాచింది.

వారి స్తనముల రాపిడితో నా రొమ్ము రాయిలాగా గట్టిపడిపోయింది. మన్మధక్రీడల మీద వ్యామోహంలో పడి వయసు గడిచిపోయింది.

తల బట్టతలై వెంట్రుకలు రాలిపోయినవి. ఇలా చెప్పుకొంటూ పోతే

చాలా ఉన్నాయి. ఇప్పుడు ఈ సంసారం అంటే అసహ్యం కలుగుతుంది.

ఇక నాకు పరిపూర్ణ వైరాగ్యము కలిగించి భవబంధ విముక్తున్ని చేయి..